Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Nr. 239 (Plaatsing van verdragen in het Tractatenblad)

Draaiboek voor de regelgeving

De bekendmaking van verdragen is geregeld in de artikelen 16 tot en met 21 van de Rijkswet. De Rijkswet draagt de Minister van Buitenlandse Zaken op verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties in het Tractatenblad van het Koninkrijk der Nederlanden bekend te maken. Hiertoe is het nodig dat zo mogelijk nog vóór en anders terstond na de vaststelling van de tekst van verdragen de eindversie aan de Afdeling Verdragen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt gezonden, om de nodige voorbereidingen te treffen.

De uitgifte van het Tractatenblad gewijd aan een verdrag vindt als regel plaats nadat het verdrag voor het Koninkrijk is ondertekend. In gevallen waarin ondertekening niet (meer) mogelijk is en er dus tot het verdrag moet worden toegetreden, vindt de publicatie in het Tractatenblad plaats zo spoedig mogelijk nadat de (rijks)ministerraad het beginselbesluit heeft genomen dat partij worden wenselijk is. Uitzondering op deze algemene regel vormen de Ilo en Unesco verdragen die op grond van de statuten van de Ilo en de Unesco binnen zekere tijd na de vaststelling van hun tekst aan het parlement moeten worden voorgelegd met een standpunt van de regering ten aanzien van de wel of niet wenselijkheid van partij worden. Deze verdragen worden zo spoedig mogelijk na de vaststelling van hun tekst in het Tractatenblad bekendgemaakt. Eventueel bij de ondertekening gemaakte voorbehouden of afgelegde verklaringen worden ook in het Tractatenblad vermeld. Wanneer er sprake is van voorlopige toepassing van een verdrag met bepalingen die een ieder kunnen verbinden, wordt de tekst van dat verdrag, samen met de mededeling dat het verdrag voorlopig zal worden toegepast, bekendgemaakt voordat de voorlopige toepassing een aanvang neemt (in verband met artikel 93 van de Grondwet, zie ook de artikelen 15, eerste lid, en 17 van de Rijkswet).

Wanneer er geen authentieke Nederlandse tekst van het verdrag bestaat, beziet de Afdeling Verdragen of een Nederlandse vertaling moet worden gemaakt. Dit is meestal nodig bij verdragen die parlementaire goedkeuring behoeven of bij verdragen die weliswaar geen parlementaire goedkeuring behoeven, maar niet in een diplomatieke taal (dat wil zeggen Engels of Frans) zijn gesteld. De vertaling wordt in opdracht van de Afdeling Verdragen door de Afdeling Vertalingen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken vervaardigd en vervolgens in overfleg met de betrokken andere departementen afgerond door de Afdeling Verdragen.

Op deze algemene lijn bestaan enkele uitzonderingen. Zo worden zeer omvangrijke, technische verdragen in de regel niet door het Ministerie van Buitenlandse Zaken vertaald, ook al behoeven zij parlementaire goedkeuring. In dat geval wordt het aan het verantwoordelijke ministerie overgelaten zorg te dragen voor een (gedeeltelijke) Nederlandse vertaling en voor de publicatie daarvan in bijvoorbeeld de Staatscourant. Ook omvangrijke bijlagen die zeer technisch zijn of al in een andere uitgave zijn gepubliceerd (Publicatieblad van de Europese Unie, Staatscourant en dergelijke) worden niet vertaald.

Indien een nationale wettelijke regeling zal gaan verwijzen naar normen in het niet vertaalde verdrag en er op overtreding van die normen een strafrechtelijke of bestuursrechtelijke sanctie zal moeten worden gesteld, moet er een vertaling van die normen in het Nederlands gepubliceerd zijn (’AETR´-arrest van 24 juni 1997, NJ 1998, 70). In dat geval zorgt het eerstverantwoordelijke ministerie voor publicatie van een dergelijke vertaling, in beginsel in de Staatscourant.

Indien op een ministerie rechtstreeks van de depositaris berichten mochten binnenkomen met verdragsrechtelijke gegevens over een multilateraal verdrag, dienen die direct te worden toegezonden aan de Afdeling Verdragen (bijvoorbeeld berichten omtrent ondertekening, bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring, toetreding, opzegging, territoriale toepassing, verklaring van voortgezette gebondenheid, maken of intrekken van voorbehouden, afleggen, wijzigen of intrekken van verklaringen et cetera). Dit geldt uiteraard ook voor gewaarmerkte afschriften van verdragsteksten.

Laatst gewijzigd op: 12-9-2018