Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Kabinetsnota over de uitgangspunten bij de keuze van een sanctiestelsel

Trefwoord(en): Sanctiestelsel

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Beschrijving 

Deze nota gaat nader in op de omstandigheden waaronder een keuze voor de bestuurlijke boete (besloten context) en wanneer de keuze voor het strafrecht (open context) aangewezen is. Deze nota beperkt zich tot de punitieve handhaving. Reparatoire handhaving en preventief optreden van de overheid worden niet besproken.

Toepassing 

In de afgelopen jaren zijn bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving steeds meer naar elkaar toegegroeid. Dit maakt het kiezen tussen sanctiestelsels niet gemakkelijker. Dit kabinetsstandpunt helpt een goed onderbouwde keuze tussen strafrechtelijke- en bestuursrechtelijke handhaving te maken. Het stuk bevat op pagina 16 een stroomschema waarin het kabinetsstandpunt is samengevat.

Ongevraagd advies inzake sanctiestelsels

Op 13 juli 2015 stelde de Afdeling advisering van de Raad van State een ongevraagd advies vast  over de verhouding tussen bestuurlijke boetes en strafrechtelijke boetes en het daarbij gevoerde wetgevings- en handhavingsbeleid. (Ongevraagd advies inzake sanctiestelsels (gepubliceerd 15 september 2015, Stcrt. 30280). De RvS is daarin van oordeel dat de huidige keuzecriteria (open/besloten context) voor strafrechtelijke dan wel bestuursrechtelijke handhaving onvoldoende onderscheidend zijn.

De RvS constateert verder dat er steeds hogere bestuurlijke boetes worden ingevoerd en voor steeds zwaardere en complexere feiten dan waarvoor de bestuurlijke boete oorspronkelijk was bedoeld. In dit advies vraagt de RvS daarom aandacht voor de rechtspositie van de justitiabele in het bestuursrecht en met name ook voor het verschil in rechtsbescherming tussen het strafrecht en het punitieve bestuursrecht (de bestuurlijke boete).

De RvS adviseert om de bestuursrechtelijke rechtsbescherming beter af te stemmen op de strafrechtelijke door de rechtsbescherming in het bestuursrecht gedeeltelijk te verzwaren. Verder vraagt de RvS de Minister van VenJ om meer regie te nemen bij het (beter) op elkaar afstemmen van de hoogte van de boetes voor dezelfde of soortgelijke overtredingen.

Op 26 april 2018 heeft de Minister van Justitie en Veiligheid een nader rapport vastgesteld, dat ook aan beide Kamers is gezonden. (Nader Rapport bestuurlijke boetestelsels (gepubliceerd 14 juni 2018, Stcrt. 31269).

Het kabinet volgt daarin het advies van de RvS maar ten dele op. Er wordt in het rapport geen afstand genomen van van de kabinetsnota uitgangspunten bij de keuze van een sanctiestelsel uit 2008. Wel wordt aan dat beleid toegevoegd dat de keuze voor een sanctiestelsel behoorlijke en grondige motivering in de toelichting vereist. Indien gekozen wordt voor een stelsel met een bestuurlijke boete, dan moet in beginsel steeds worden aangesloten aan de boetemaxima van artikel 23 van het Wetboek van Strafrecht. Worden hogere boetes wenselijk geacht, dan moet die keuze op objectieve factoren berusten. Wordt gekozen voor een stelsel van duale handhaving (waarin strafrechtelijke én bestuursrechtelijke handhaving naast elkaar staan), dan mag de bestuurlijke boete in beginsel niet hoger zijn dan de maximale strafrechtelijke boete. Ook moet er afstemming tussen het OM en de betrokken bestuursrechtelijk handhavingsdienst plaatsvinden over het rekwireerbeleid en het bestuurlijk handhavingsbeleid.

Omdat de uitwerking van het nader rapport wetgeving vergt, en er bovendien nog nader onderzoek in het vooruitzicht is gesteld, zijn de ontwikkelingen op dit terrein nog niet afgerond.

Meer informatie

Kenmerken
KenmerkToelichting
Voor wieBeleidsmakers en wetgevingsjuristen op alle beleidsterreinen
EigenaarMinisterie van Justitie en Veiligheid

Relevante toetsingsinstanties
Relevante toetsingsinstantiesToelichting
Rijksbrede wetgevingstoetsingInclusief uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (U&H)
Relevante IAK-vragen
Relevante IAK-vragen
6 Wat is het beste instrument?

Naar overzicht verplichte kwaliteitseisen

Laatst gewijzigd op: 8-8-2018