Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Alternatieven voor overgangsrecht

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Wanneer blijkt dat als gevolg van de onmiddelijke werking van de regeling nadelige gevolgen intreden die je zou moeten ondervangen, bekijk dan of die gevolgen niet intreden wanneer je kiest voor voor andere maatregelen of door aanpassing van het ontwerp van de regeling. Het verdient namelijk de voorkeur een regeling later in werking te laten treden boven het formuleren van overgangsrecht.

Bij feitelijke maatregelen moet je denken aan:

  • Tijdige aankondiging van de voorgestelde maatregel:
    In het algemeen wordt dit beschouwd als een bijdrage aan de voorzienbaarheid; de betrokkene weet hierdoor dat een wijziging op handen is. De betrokkene kan zich op de aankomende verandering instellen. Dit is uiteraard niet mogelijk in alle gevallen, maar verzacht wel de inbreuk op het beginsel van rechtszekerheid c.q. het vertrouwen dat alles bij het oude zou blijven. Een tijdige aankondiging bij een mogelijke inbreuk op een eigendomsrecht kan verder bijdragen aan het bewerkstelligen van een 'faire balance'.
    Voorbeelden tijdige- en niet-tijdige aankondigingen
  • Uitgestelde inwerkingtreding:
    Strikt genomen valt deze variant niet onder een type overgangsrecht. Het is - evenals uitgestelde werking - een instrument om de btrokkenen een termijn te gunnen om zich aan te passen aan het nieuwe regime. De 'truc' is dat het regime zo ver van te voren aan te kondigen  dat een ieder ruim gelegenheid wordt geboden daarop te anticiperen.
    Voorbeeld uitgestelde inwerkingtreding
  • Gefaseerde inwerkingtreding:
    In bepaalde gevallen kan het wenselijk zijn om de inwerkingtreding van een nieuwe regeling gefaseerd te laten verlopen. Dit kan eventueel gepaard gaan met het tijdelijk van kracht blijven van onderdelen van de oude wetgeving. Een dergelijke consructie is gewenst in de situatie dat de lagere regelgeving niet tijdig gereed is of dat ICT-systemen stapsgewijs gereed worden gemaakt voor de voorgestelde wijziging.
  • Kiezen voor een lange invoeringstermijn
  • Compenserende financiële maatregelen
  • Eventueel aanpassen van het ontwerp van de regeling:
    Hierbij is het uitvoeren van een tijdige uitvoeringstoets van belangg. Door een dergelijke toets kunnen de consequenties van de voorgestelde regeling helder in kaart worden gebracht.

Laatst gewijzigd op: 6-12-2016