Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Bestuursrechtelijke handhaving en sancties

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Bestuursrechtelijke handhaving- en sancties zijn uitgangspunt bij de uitvoering door bestuursorganen van wetten die veelal specifieke rechtsbetrekkingen tussen burgers/bedrijven en de overheid scheppen. De burger is dan belastingplichtige of uitkeringsgerechtigde, de ondernemer heeft met allerlei vergunningen te maken.

In deze “besloten context”  bestaat een voorkeur voor bestuursrechtelijke sanctionering, dat wil zeggen dat als uitgangspunt wordt genomen de idee van een brede verantwoordelijkheid voor de handhaving van het betrokken bestuursorgaan dat met de uitvoering van de wet is belast. Het bestuursorgaan kan dan een sanctie opleggen wegens een overtreding, opgelegde verplichting of onthouden aanspraak. 

Keuze voor sancties 

Er kan gekozen kan worden voor de volgende bestuursrechtelijke sancties:

Bij de keuze voor een bepaalde bestuursrechtelijke sanctie is het verder van belang om het onderscheid tussen herstelsancties en bestraffende sancties in de gaten te houden. Dit verschil wordt tot uitdrukking gebracht in de Algemene wet bestuursrecht en komt in het kort neer op het volgende:

  • Herstelsanctie
    Een herstelsanctie strekt tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding, tot  het voorkomen van herhaling van een overtreding, dan wel tot het wegnemen of het beperken van de gevolgen van een overtreding. Hierbij kan je denken aan de last onder dwangsom of een bestuurlijke dwangsom.
  • Bestraffende sanctie
    Een bestraffende sanctie is punitief van aard en beoogt de overtreder van de geschonden bestuursrechtelijke norm leed toe te voegen. Hierbij valt te denken aan de bestuurlijke boete.
    Relevante verplichte kwaliteitseisen
    Relevante verplichte kwaliteitseisenToelichting
    Aanwijzingen voor de regelgevingEisen aan de vormgeving van wet- en regelgeving en het proces waarin deze tot stand komen.
    Kabinetsnota over de uitgangspunten bij de keuze van sanctiestelselGaat in op de omstandigheden waaronder een keuze voor de bestuurlijke dan wel voor het strafrecht aangewezen is.
    Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (U&H)Instrument om de beoogde en niet-beoogde gevolgen van ontwerp-regelgeving voor de organisaties die met de uitvoering worden geconfronteerd in kaart te brengen.

    Laatst gewijzigd op: 27-6-2018