Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Uitvoeringsanalyse

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Het is belangrijk om in een vroeg stadium, nog voordat je de beleidskeuze hebt gemaakt, inzicht te krijgen in de werkbaarheid van het voorstel op het gebied van de uitvoering en de effecten op het uitvoeringsapparaat door het doen van een uitvoeringsanalyse.

Uitvoeringsanalyse

De vragen die je afhankelijk van de zwaarte van het voorstel zelf, met een werkgroep van uitvoerders, beleid en wetgeving of met bestuurders bij de analyse  kan betrekken zijn:

A.  Welke organisaties zullen de ontwerpregeling uitvoeren?

B. Is helder wat de opgedragen taak is?

  • Zijn de uitvoerders voldoende en tijdig geïnformeerd over de aanleiding voor de taak, de aard en omvang van de taak en de handelingen, procedures, termijnen en doorlooptijden die in dat kader relevant zijn?
  • Is er voldoende draagvlak bij de uitvoerder? Is het werkbaar?
  • Is er sprake van ketenregie op de uitvoering en wie voert die regie?
  • Worden er knelpunten voorzien? En welke oplossingsrichtingen?
  • Heeft de uitvoerder de ruimte om de taak zelf nader in te vullen en zo ja, hoe wordt voorzien dat daar invulling aan zal worden gegeven?

C. Is de organisatie voldoende toegerust voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering?

  • Is er voldoende capaciteit of vraagt de uitvoering verschuiving van prioriteiten of andere noodmaatregelen?
  • Is de informatievoorziening tussen ketenpartners toereikend en zo nee, welke aanpassingen zijn in welk stadium noodzakelijk?
  • Beschikt de organisatie over voldoende bevoegdheden?
  • Is de organisatie op het gebied van de ICT voldoende toegerust? Is voldoende helder wat de uitvoering van de automatisering vraagt en of dat in de mogelijkheden ligt?
  • In hoeverre zijn de voor de uitvoering benodigde werkprocessen voorhanden?
  • Kijk ook naar de impact op personeel, communicatie en huisvesting

D. Wat zijn de ingeschatte kosten voor uitvoering?

  • Waarop is de inschatting gebaseerd?
  • Om welk type kosten gaat het? (directe/indirecte kosten?)
  • Zijn het eenmalige of structurele kosten?
  • Ten laste van wie/welk budget komen de kosten? /Wie betaalt?
  • Welke zijn de financieringsvoorwaarden?
  • Zijn de kosten proportioneel?

E. Wat zijn de verwachte effecten van de regeling?

  • Wat is de verwachting ten aanzien van de vatbaarheid van de uitvoering van de regeling voor bezwaar/beroep op grond van de Algemene wet bestuursrecht?
  • Maak een risicoanalyse: Welke zijn de andere mogelijke neven- en onvoorziene of onbedoelde effecten?
  • Indien er gevolgen zijn voor (groepen van) burgers wordt dan bij de ontwerpregeling uitgegaan van een realistische inschatting van hun doenvermogen? Houdt de inrichting van de regeling rekening met verschillen in doenvermogen en met  de mentale belastbaarheid van burgers? Is sprake van cumulatie van lasten? Wat zijn de gevolgen van inertie of fouten aan de kant van de burger? Is er voorzien in hulp en vroegsignalering indien nodig? Indien relevant moeten deze vragen met behulp van pilots, pretests of andere middelen worden onderzocht. Zie voor meer informatie Doenvermogen.

F. Is voorzien in duidelijk, uitvoerbaar en kosteneffectief overgangsrecht?

G. Veranderen de antwoorden op de vragen als er nieuwe toetreders komen/nieuwe toepassingen zijn in het beleidsveld?

H. Welke mogelijkheden zijn er om bij te sturen indien de aannames die gedaan zijn in de vragen alsnog niet blijken te kloppen?

Van uitvoeringsanalyse naar uitvoeringstoets

Door vroegtijdig een uitvoeringsanalyse uit te voeren, versterk je de uitvoeringstoets. Zodra het beleid of regelgevingsvoorstel in concept gereed is en er sprake is van substantiële (neven)effecten voor uitvoerende en handhavende instanties, moet je deze instanties om een oordeel vragen over de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van het voorstel (= uitvoeringstoets, ook wel aangeduid als uitvoerbaarheidstoets of vergelijkbare termen). Dit vindt plaats op het moment dat je beleid of regelgevingsvoorstel in concept gereed is, voorafgaande aan de ministerraadbehandeling. De Handleiding uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (U&H) bevat de vragen en aspecten die hierbij aan de orde kunnen komen.

Voor meer informatie over de regie van het proces van uitvoeringsanalyse naar uitvoeringstoets:

Tools en handleidingen

Voor het maken van een  uitvoeringsanalyse is  hierboven aangegeven welke vragen daarbij aan de orde kunnen komen.

Er bestaan nog diverse andere tools en handleidingen, die niet geactualiseerd zijn maar die wel inspiratie kunnen bieden voor het maken van een goede analyse naar gevolgen voor de uitvoering en de uitvoerbaarheid. Deze vind je hieronder.

In dit document, gemaakt door het Ministerie van Justitie en Veiligheid met de Rijksbrede benchmarkgroep (samenwerkingsorganisatie van uitvoerders), zijn de vragen verwoord die in een goede uitvoerbaarheidsanalyse aan bod zouden moeten komen.

Dit document, dat door het WODC is gemaakt ten behoeve van het Ministerie van Justitie en Veiligheid bevat drie analyse onderdelen:

  1. de risico-inventarisatie, gericht op een snelle scan van het voorliggende beleidsvoornemen;
  2. de beleidslogica-analyse, die ingaat op de logica van het voorgestelde beleid;
  3. praktijkanalyse, gericht op de praktische uitvoering van het beleid en bijbehorende regelgeving.

Laatst gewijzigd op: 2-7-2018