Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

Strafrechtelijke handhaving en sancties

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Door sancties te handhaven bepalingen van strafrechtelijke normen dienen zo nauwkeurig mogelijk worden geformuleerd. Dat is van groot belang voor de rechtszekerheid. De burger moet uit de bepalingen precies kunnen afleiden in welke gevallen een gedraging tot toepassing van een sanctie kan leiden (legaliteitsbeginsel en rechtszekerheidsbeginsel).

Het gebruik van strafrechtelijke sancties in wet- en regelgeving komt veelvuldig voor. Bij de afweging of strafrechtelijke sancties aan de orde zijn, kunnen de volgende overwegingen helpen:

  • Indien het wenselijk is overtreding van de norm te bedreigen met een vrijheidsbenemende of vrijheidsbeperkende straf of maatregel, komt slechts het strafrecht in aanmerking. Of een dergelijke strafbedreiging wenselijk is, hangt af van vele factoren, waaronder maatschappelijke opvattingen over de ernst en aard van de overtreding of de afschrikkende werking die van zo’n bedreiging kan uitgaan.
  • Indien nieuwe (al of niet alternatieve) bestraffende sancties gewenst zijn, komt primair regeling in het strafrecht in aanmerking.
  • Indien overtreding van de publiekrechtelijk te handhaven norm feitelijk steeds gepaard gaat met geweldstoepassing of het toebrengen van schade aan individuele personen, is dat een indicatie voor het toepassen van strafrecht.
  • Indien in de praktijk te verwachten valt dat de oplegging van een sanctie eigenlijk alleen kan worden geëffectueerd met gebruikmaking van strafrechtelijke middelen, is dat een indicatie voor het toepassen van strafrecht.

Wanneer men gebruik maakt van strafrechtelijke normen, dienen de de door sancties te handhaven bepalingen zo nauwkeurig mogelijk te worden geformuleerd (Ar 144).

Relevante verplichte kwaliteitseisen
Relevante verplichte kwaliteitseisenToelichting
Aanwijzingen voor de regelgevingEisen aan de vormgeving van wet- en regelgeving en het proces waarin deze tot stand komen.
Grenzen aan gedogenDeze kabinetsnota beschrijft de randvoorwaarden van het begrip gedogen.
Kabinetsnota over de uitgangspunten bij de keuze van sanctiestelselGaat in op de omstandigheden waaronder een keuze voor de bestuurlijke dan wel voor het strafrecht aangewezen is.
Maat houden: doorberekenen van toelatings- en handhavingskostenToetsingskader voor de doorberekening van toelatings- en handhavingskosten aan particulieren genoemd in Ar 163.
Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (U&H)Instrument om de beoogde en niet-beoogde gevolgen van ontwerp-regelgeving voor de organisaties die met de uitvoering worden geconfronteerd in kaart te brengen.

Index beleidsinstrumenten

Laatst gewijzigd op: 27-6-2018