Kenniscentrum Wetgeving en Juridische zaken

6 Wat is het beste instrument?

Trefwoord(en): Beleidsinstrument

Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving

Nadenken over beoogde effect op doelgroep

Wanneer je geconstateerd hebt dat overheidsinterventie wenselijk is om je beleidsdoel te bereiken, kun je gaan nadenken bij welke doelgroep een overheidsinterventie effect zou hebben vanuit de probleemanalyse en doelenboom bij vraag 3 Wat is het probleem? en 4 Wat is het doel?.

Beleidsinstrumenten inventariseren

Wanneer je geconstateerd hebt dat overheidsinterventie wenselijk is om je beleidsdoel te bereiken, kun je gaan inventariseren welke instrumenten daarvoor het meest geschikt zijn. Zie daarvoor het overzicht beleidsinstrumenten A-Z.

Beleidsinstrumenten afwegen

Heb je een lijst van plausibele instrumenten gemaakt, dan is het tijd om er een of meerdere te selecteren. Je uiteindelijke keuze dient gebaseerd te zijn op een integrale afweging van de kansen en risico's van de instrumenten en de ruimte vanuit het oogpunt van rechtmatigheid, doelmatigheid en uitvoerbaarheid.

Je keuze kan ook nog steeds zijn om geen nieuw beleid te maken, de zogenaamde nuloptie. Uitgangspunt bij overheidsinterventie is immers dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij het zelfregulerend vermogen in de samenleving.

Beleid invoeren

Wanneer de beleidsinstrumenten gekozen zijn, kun je de verschillende stappen gaan beschrijven die er nodig zijn om van de uitgangssituatie naar de gewenste eindsituatie te komen. Alvorens beleid in te voeren kun je ervoor kiezen om met een pilot/proeftuin of experiment uit te proberen of je interventie het beoogde effect heeft.

Resumerend: je beleidsvoorstel

De instrumentenmix die je voor je beleidsdoel hebt gekozen en de analyse die je hebt gedaan om tot deze keuze te komen, beschrijf je vervolgens in je beleidsvoorstel. Hierbij is het belangrijk dat je in ieder geval aandacht besteedt aan onderstaande punten.

  • Wat is de noodzaak voor de overheid om deze interventie te plegen? Ga hierbij ook in op de gevolgen van niets doen (de zogenaamde nuloptie).
    Meer informatie hierover vind je bij IAK vraag 5 Wat rechtvaardigt overheidsinterventie?
  • Welke beleidsinstrumenten heb je in je analyse opgenomen en hoe ben je uiteindelijk tot je keuze van deze instrumentenmix gekomen? Ga hierbij ook in op de aannames die je hebt gedaan ten aanzien van het verwachte gedrag. Zie Gedragscomponenten, onderdeel Ontwikkelen gedragsinterventies.
  • De ruimte die er voor de instrumenten is vanuit het oogpunt van rechtmatigheid, doelmatigheid en uitvoerbaarheid.
  • Hoe ga je het beleid monitoren?
    Zie ook 7.5 Evalueren en monitoren - Monitoring.
  • Hoe ga je het beleid invoeren?
Relevante verplichte kwaliteitseisen
Relevante verplichte kwaliteitseisenToelichting
Aanwijzingen voor de regelgevingEisen aan de vormgeving van wet- en regelgeving en het proces waarin deze tot stand komen.
Besliskader Privatisering en verzelfstandigingBij de voorbereiding van beleid en wetgeving inzake privatisering en verzelfstandiging, moet het besliskader privatisering/verzelfstandiging van de Parlementaire Onderzoekscommissie van de Eerste Kamer gebruikt worden.
Handboek meting regeldrukkostenDeze handleiding geeft aan hoe je de inhoudelijke nalevingskosten en administratieve lasten van voorgenomen regelgeving voor bedrijven en burgers meet, beschrijft, voorkomt of zo beperkt mogelijk houdt.
Kader Overzicht Effecten Infrastructuur Geeft aan hoe een maatschappelijke kosten-baten analyse voor infrastructuurprojecten moet worden uitgevoerd.
Relevante toetsingsinstanties
Relevante toetsingsinstantiesToelichting
FIN begrotingszaken 
Rijksbrede wetgevingstoetsingInclusief uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets (U&H).

Laatst gewijzigd op: 23-1-2018